ถ้าเจ้าของที่ดินเสียชีวิตโดยไม่มีพินัยกรรม ที่ดินตกแก่ ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ ลำดับก่อนตัดลำดับหลัง ส่วนคู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสได้ส่วนแบ่งเสมอ มากน้อยตามว่ามีทายาทลำดับไหนอยู่
คลิปสรุป 3 นาที · เสียงบรรยายสร้างด้วย AI
คลิปสรุป 3 นาที · เสียงบรรยายสร้างด้วย AI
มรดกตกทอดทันที
- เมื่อบุคคลใดตาย มรดกตกทอดแก่ทายาท (มาตรา 1599) มรดกรวมทั้งทรัพย์สิน สิทธิ หน้าที่ และความรับผิดต่าง ๆ ยกเว้นสิทธิที่เป็นการเฉพาะตัว (มาตรา 1600)
- ทายาทไม่ต้องรับผิดเกินกว่าทรัพย์มรดกที่ตกทอดได้แก่ตน (มาตรา 1601)
ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ (มาตรา 1629)
| ลำดับ | ทายาท | คู่สมรสได้ (มาตรา 1635) |
|---|---|---|
| 1 | ผู้สืบสันดาน (ลูก ถ้าลูกตายก่อน หลานรับแทนที่) | เท่ากับลูก 1 คน |
| 2 | บิดามารดา | ครึ่งหนึ่ง (ถ้าไม่มีลำดับ 1) |
| 3 | พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน | ครึ่งหนึ่ง |
| 4 | พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกัน | สองในสาม |
| 5 | ปู่ ย่า ตา ยาย | สองในสาม |
| 6 | ลุง ป้า น้า อา | สองในสาม |
ถ้าไม่มีทายาททั้ง 6 ลำดับ คู่สมรสได้ทั้งหมด
กติกาการแบ่ง
- ถ้ามีทายาทลำดับก่อน ทายาทลำดับถัดไปไม่มีสิทธิ (มาตรา 1630)
- ยกเว้น ถ้ามีลูกและบิดามารดายังมีชีวิตอยู่ บิดามารดาได้ส่วนแบ่งเท่ากับลูก 1 คน
- ทายาทลำดับเดียวกันได้ส่วนเท่ากัน (มาตรา 1633)
- ลูกที่ตายก่อนเจ้ามรดก ผู้สืบสันดานของลูกรับมรดกแทนที่ได้
คู่สมรสต้องจดทะเบียน
การสมรสมีผลเมื่อจดทะเบียน (มาตรา 1457) คนที่อยู่กินกันโดยไม่จดทะเบียนจึงไม่เป็นทายาทโดยธรรม แต่ศาลฎีกาวางหลักว่าอาจมีสิทธิในทรัพย์ที่ทำมาหาได้ร่วมกันในฐานะเจ้าของรวม (คำพิพากษาฎีกาที่ 3785–3787/2552)
ผู้จัดการมรดก และการโอนที่ดิน
- ทายาท ผู้มีส่วนได้เสีย หรือพนักงานอัยการ ร้องต่อศาลขอตั้งผู้จัดการมรดกได้ (มาตรา 1713)
- ทายาทจะยื่นขอรับโอนที่ดินมรดกที่สำนักงานที่ดินเองก็ได้ ใช้โฉนด มรณบัตร และหลักฐานความเป็นทายาท สำนักงานที่ดินประกาศ 30 วันก่อนจดทะเบียน
- ค่าธรรมเนียมโอนมรดก ระหว่างบุพการีกับผู้สืบสันดานหรือระหว่างคู่สมรส ร้อยละ 0.5 ทายาทอื่น เช่น พี่น้อง ร้อยละ 2 ของราคาประเมิน
อายุความ 1 ปี
- คดีมรดกต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่เจ้ามรดกตาย หรือนับแต่ทายาทรู้หรือควรรู้ถึงความตาย และไม่เกิน 10 ปีนับแต่เจ้ามรดกตาย (มาตรา 1754)
- แต่ทายาทที่ครอบครองทรัพย์มรดกที่ยังไม่แบ่ง ขอแบ่งได้แม้พ้น 1 ปีแล้ว (มาตรา 1748)
ป้องกันปัญหาในครอบครัว
- อยากให้ที่ดินตกแก่ใคร ทำพินัยกรรมไว้ (อ่าน EP.9)
- อยากให้คู่ชีวิตได้มรดก ต้องจดทะเบียนสมรส
- อย่าปล่อยที่ดินมรดกไว้ไม่แบ่งหลายปี ทายาทเพิ่มขึ้นทุกรุ่น แบ่งยากขึ้นเรื่อย ๆ
จะแบ่งที่ดินมรดกให้พี่น้อง อยากรู้แนวเขตและเนื้อที่จริงก่อน ปรึกษาที่ดินชัวร์ โดย บริษัท เอ็นเจ แอนด์ คอนซัลติ้ง จำกัด · โทร 084-915-8601, 02-162-0405 · njandconsulting@gmail.com
อ่านตอนก่อนหน้า: EP.9 พินัยกรรม · EP.8 มัดจำ ยกเลิกได้ไหม
อ่านตอนต่อไป: EP.11 ให้เช่าที่ดิน ต้องรู้อะไรบ้าง
แหล่งอ้างอิง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1599 · 1600 · 1601 · 1629 · 1630 · 1633 · 1635 · 1457 · 1713 · 1748 · 1754
- กรมที่ดิน: คู่มือประชาชน การจดทะเบียนโอนมรดก
- กรมที่ดิน: ค่าธรรมเนียม ภาษี และอากร
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป กรณีเฉพาะควรปรึกษานักกฎหมายหรือสำนักงานที่ดิน